حسين قرچانلو
64
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
مسجد جامعش در بازار ، بزرگ و خوب است . كف آن با سنگريزه فرش شده و ستونهايش با سنگ پوشانيده شده است . گويند كه مردم طبريه دو ماه از بسيارى پشه مىرقصند ؛ دو ماه با گزيدگى كك ور مىروند ؛ دو ماه با چوبدستى زنبورها را از خوراك و شيرينيها دور مىكنند ؛ دو ماه از گرما برهنهاند ؛ دو ماه نى مىزنند ، چون نيشكر مىمكند و دو ماه نيز در گل و لاى مىلولند كه در زمستان گل بسيار است . در پايين درياچه ( طبريه ) پلى بستهاند كه راه دمشق از روى آن مىگذرد ؛ آب آشاميدنى مردم از اين درياچه است و دورادور آن نخلستانها و ديههاست . كشتيها نيز در اين درياچه رفت و آمد مىكنند . فاضلاب گرمابهها بدانجا مىرود و بيگانگان آن را نمىپسندند . آب درياچهء سبك و پرماهى است و كوهى بلند بر شهر مشرف است . « 1 » ناصرخسرو كه در قرن پنجم هجرى از طبريه ديدن كرده ، در وصف آن مىنويسد : طبريه بر كنار دريايى است كه درازاى آن به قياس ، شش فرسنگ و پهناى آن سه فرسنگ است و آب آن دريا خوش بامزه است و شهر بر غربى درياست و آب همهء گرمابههاى شهر و باقيماندهء آبها بدان دريا مىريزد و مردم آن شهر و ولايت همه ، آب از اين دريا خورند . شنيدم كه وقتى اميرى بدين شهر آمده بود ، فرمود كه راه آن پليديها و آبهاى پليد از آن دريا بازبندند ؛ چون چنين كردند ، آب دريا گنده شد ، چنان كه نمىشايست خوردن . باز فرمود تا همهء راه آبهاى چركين كه در آنجا بود بگشودند . باز آب دريا خوش شد . گرد شهر طبريه ديوارى استوار است و آن طرف شهر كه درياست ديوارى ندارد . بناهاى بسيار در ميان آب ، و زمين آن دريا سنگ است و منظرها بر سرستونهاى مرمرى كه در آب است ساختهاند . در ميان شهر مسجد آدينهاى است و بر در مسجد ، چشمهاى است و بر سر آن چشمه گرمابهاى ساختهاند و آب چنان گرم است كه تا به آب سرد نياميزند ، بر خود نتوان ريخت و گويند آن گرمابه را سليمان بن داود ( ع ) ساخته است . در شهر طبريه مسجد ديگرى است كه آن را مسجد ياسمن گويند . . . در ميان مسجد دكانى ( سكّويى ) بزرگ است و بر روى آن محرابها ساخته و گردبرگرد آن دكّان ( سكّو ) ، درخت ياسمن كاشتهاند كه
--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 226 - 227 .